Mahfesığmaz İsmi Nereden Gelir? Sadece Bir İsim mi, Yoksa Tarihin Gizli Sözlüğü mü?
İzmir’de yaşıyorum, ve aslında şehre dair en sevdiğim şeylerden biri, her sokakta, her köşe başında bir hikayenin gizli olması. Kimse bu şehri sadece bir turistik rota gibi düşünmesin. İzmir, bir kez içine girdiğinizde çıkamadığınız, her taşında bir tarih yatan, kültürüyle sizi kendi içine çeken bir yer. Ama bazen, bazen de, bu şehre ait en garip şeylerden biri bir isim oluyor. Evet, bildiniz; Mahfesığmaz. Hani şu ismi duyduğunuzda bir anda zihninizde binlerce soru işareti belirleyen ve dilinize peltek bir şekilde yapışan bir kelime. Mahfesığmaz ismi nereden gelir, diye merak ettiniz mi? Eğer birinin adını duyup aklınızda “Bu isim ne kadar tuhaf!” diye düşündüyseniz, yalnız değilsiniz.
Hadi gelin, bu ismin arkasındaki gizemi birlikte çözelim.
Mahfesığmaz: Bir İsim, Bir Araba, Bir Efsane
Mahfesığmaz… Adını ilk duyduğumda açıkçası şu kadarını söyleyebilirim: İlk başta, bu ismin bir tarihi bir anlamı olduğuna inanmadım. Hani bazen sokakta karşılaştığınız ve bir daha asla hatırlamayacağınız o tuhaf isimli tipler vardır ya, işte Mahfesığmaz da öyle bir isim gibi gelmişti bana. Sonra derinlemesine düşündüm. Bir köy ismi mi? Bir efsane mi? Bir masal karakteri mi? Aşağıda bir açıklama var mı, yoksa sadece “böyle olsun” mu denmiş?
Ama sonunda bu ismin kaybolmuş zamanlardan bir iz olduğunu öğrendim. Mahfesığmaz, aslında bir tür Osmanlıca kökenli bir kelime. Ve tahmin ediyorum, bazıları “Ne demek ya?” diyordur şu an. Hemen açıklayayım: Mahfesığmaz, “Mahfes” ve “ıgmaz” kelimelerinin birleşimiyle oluşmuş. “Mahfes” kelimesi, Osmanlıca’da “mahfez” yani “gizli” veya “saklı” anlamına gelirken, “ıgmaz” ise “görülmez” ya da “bulunamaz” anlamında bir ek. Yani Mahfesığmaz, aslında tam olarak “Gizli ve görünmeyen yer” gibi bir anlama geliyor.
Düşünsene, o ismi verenler, sanki zamanın ötesinden bir felsefi derinlikle geliyorlar. Yani her şeyin görünmeyen bir tarafı olduğunu söylüyorlar gibi. O kadar anlamlı ki, bu ismi bir köy adı olarak kullanmak, gerçekten hayal gücünüzü zorlayabilir.
İç sesim: “O zaman Mahfesığmaz’a gitsem, kaybolur muyum?”
Ben: “Yok ya, sadece köyde kaybolur, sonra bulursun. Ama köyü bulman bile zor olabilir!”
Mahfesığmaz’ı Duyduğunda Ne Yapmalısın?
Düşünsenize, bir gün bir arkadaşınız size “Mahfesığmaz’a gidiyorum” desin. Şaşırmaz mısınız? Hele ki, siz de bir İzmirli iseniz. “Neresi orası?” diye soran bir soruyu aklınızdan geçireceğiniz kesin. Ama cidden, bu ismin tam olarak ne anlama geldiğini öğrendiğinizde, “Hah, tamam, demek ki bir yerde gizli bir hazine var” diye düşünürsünüz. Çünkü gerçekten de Mahfesığmaz’ın ismi, biraz gizemli, biraz da kaybolmuş bir anlam taşıyor. Hani bakıyorsunuz, her şeyin görünmeyen bir yönü var, değil mi? Belki de Mahfesığmaz, eski zamanlarda bir tür “yaşanması gereken ama kaybolan” yer anlamına geliyordur.
Tabii, Mahfesığmaz’ı her duyduğumda, hep şöyle bir hayal kurarım. Yıllar önce, Osmanlı döneminde bir köyün kuruluşu sırasında, belki de köyün kurucuları; “Biz buraya sadece gerçek arayanları kabul edeceğiz. Ama kaybolanlar arasında kimseyi görmek istemiyoruz. Gizlilik bizim işimiz!” demiştir. Ve o günden sonra da bu köy, bir tür “gizli yer” olarak kalmıştır. Hadi, gelin buna inanalım. Ne de olsa bu tür gizemli köyler sadece hayal gücümüzde yaşamaz mı?
Mahfesığmaz: Mizahi Bir Dönem, Tuhaf İsim
Bir İzmirli olarak, bazen Mahfesığmaz isminin neden böyle olabileceğini sorgularken şunu düşündüm: Gerçekten de bir isim, sadece bir kelime midir? Bazen bir kelimenin arkasındaki hikâye, tüm köyün tarihini, kültürünü ve yaşamını içinde barındırabilir. Bir köyün adı, yalnızca o bölgenin kimliğini taşımakla kalmaz, o yerin kaderine de yön verir. Mahfesığmaz ismi de öyle bir isim ki, hem eski hem de gizemli bir hava taşıyor.
İç sesim: “Bunu tam olarak hatırlıyorum. Geçen gün, Mahfesığmaz’daki bir arkadaşım ‘Burada hiç kimse sormaz’ dedi, ben de dedim ki ‘Ya, sorsak ne olacak?’”
Ben: “İşte, Mahfesığmaz’daki tüm sohbet böyle oluyor! Ne olduğunu kimse bilmez.”
Gerçekten de, Mahfesığmaz isminin hem bir mizahi hem de derin bir anlam taşıyor olması, aslında çok ilginç. Çünkü ismi duyanların çoğu, kelimenin felsefi anlamını anlamaya çalışırken, birçoğu da sadece “Neresi orası?” diye sorguluyor. Ama belki de gizemli olan şey, bizlerin bu isimle ilişkilendirdiği anlamlar. Ne kadar karmaşık ve bilinçli, değil mi?
Mahfesığmaz’ın İzmir’in Kalbinde Bir Yer Olması
Bir arkadaşım şöyle demişti: “Mahfesığmaz’a gidiyorum ama kaybolmam!” Yani, belki de Mahfesığmaz isminin bu kadar ilginç olmasının nedeni, aslında her şeyin gizli ve görünmeyen bir yönünün olması. O kadar şaşırtıcı ki, İzmir’de kimsenin Mahfesığmaz’ı doğru düzgün tarif edememesi, ismin gerçekte bir tür “dönemsel gizem” taşıdığını düşündürüyor. Herkes Mahfesığmaz’ı konuşuyor ama kimse ne olduğunu tam olarak bilmiyor.
Bu kadar derinleşmişken, Mahfesığmaz’ın ne olduğunu tam anlamadığımız için mi ilginç yoksa gerçekten de içinde keşfedilmemiş bir şeyler mi barındırıyor? Zihnimiz, bu isimle olan ilişkisini ilginç bir şekilde hem mizahi hem de biraz kaybolmuş bir şekilde kuruyor. Kim bilir, belki de bir gün Mahfesığmaz’a gider ve orada kendi cevabımızı buluruz. Şu an bile yazarken, Mahfesığmaz’ı duyduğumda beynimde beliren imajlar çok farklı ve oldukça kafa karıştırıcı.
Sonuç: Mahfesığmaz İsmi Nereden Gelir?
Sonuç olarak, Mahfesığmaz ismi, hem geçmişin hem de bugünün tuhaf karışımı gibi. Gizemli, tarihi, bazen komik ama bir o kadar da anlamlı. Ne kadar garip olursa olsun, her isim bir hikâye taşır, ve Mahfesığmaz bu hikâyeyi içinde bulunduruyor. Belki de bu köyün ismi, her zaman sormamız gereken ama bulamayacağımız soruların bir sembolüdür: Gerçekten kayboluyor muyuz yoksa sadece aradığımızı mı düşünüyoruz?
Evet, Mahfesığmaz! Ismi de böyle bir şey işte.